Ιούλιος

Λέγεται και Θεριστής, γιατί το μήνα αυτόν θερίζουν τα σιτηρά και τα χόρτα οι γεωργοί.

Τ' Αϊλιά (Του Προφήτη Ηλία)

Απ' την παραμονή αρχίζουν οι προετοιμασίες. Ανήμερα τ' Αϊλιά το σήμαντρο χτυπούσε μονότονα και ρυθμικά και καλούσε τους ευσεβείς προσκυνητές. Τώρα χτυπάει η καμπάνα. Πρωί πρωί ξεκινούν με μεγαλοπρέπεια, καβάλα "στα στολισμένα με μπαντανιές ή με φλοκωτές χρωματιστές βελέντζες, με γκέμια και ζυγκιά, άλογα και μουλάρια, τρέχοντας με καλπασμό ποιος θα πρωτοφτάσει στο θρυλικό αυτό ύψωμα, όπου επιβλητικά είναι χτισμένο το κάτασπρο ομώνυμο εκκλησάκι.

«Η ψαλμωδία φτάνει ως τα ουράνια, το σώμα και το πνεύμα αναζωογονούνται, γιατί βρίσκονται κοντά στο Θεό και στη φύση. Το θρησκευτικό συναίσθημα και η εθνική συνείδηση αδελφώνονται». Ακολουθεί επιμνημόσυνη δέηση και καταθέσεις στεφανιών στο ηρώο για τους πεσόντες το 1940, τιμητικό μοιρολόι απ' τους λαϊκούς οργανοπαίκτες, κι αλληλοεύχονται: Χρόνια Πολλά. Ύστερα αρχίζει ο διπλός χορός (αντρών και γυναικών). Πρώτα οι ξενιτεμένοι μας, ακολουθούν οι ξένοι απ' όλα τα περίχωρα μας και μετά οι χωριανοί μας. Ο ήχος των οργάνων ακούεται ως τα πέρατα.

Στις βαθύσκιωτες και γέρικες, πανύψηλες οξιές τ' αρνιά ψήνονται και η ευχάριστη μυρωδιά τους απλώνεται παντού. Ως το 1961 ψήναμε στην κρυόβρυση: «Κατιλάνος». Από τότε όμως εδώ, γιατί στήσαμε συμβολικό ηρώο. Το μεσημέρι στρώνουν φύλλα οξυάς, όπου πάνω σ' ένα χοντρό ξύλο λιανίζουν (τεμαχίζουν) το κρέας και αρχίζει το φαγοπότι. Λένε ένα δυο επιτραπέζια τραγούδια. Οι οργανοπαίχτες περνούν απ' όλες τις παρέες, παίζουν το αθάνατο Ηπειρώτικο μοιρολόι του ξενιτεμένου τους, κερνούν λεφτά και ακολουθεί ο κοινός χορός πάλι. Το δειλινό αρματώνουν τα ζώα, καβαλικεύουν σαν τους κλεφταρματω-λούς του 21 και με τα όργανα μπροστά και μ' εκείνους που κρατούν τις σούβλες, που έχουν στην κορυφή τα ψημένα κεφάλια, επιστρέφουν τραγουδώντας στο χοροστάσι του χωριού, όπου στήνουν το χορό ως το ηλιοβασίλεμα. Αλληλοεύχονται: «Και του χρόνου» και επισκέπτονται τους γιορτάζοντες.

Απ' το 1977 όμως το πρόγραμμα αυτής της γιορτής έγινε πιο πλούσιο και πιο επίσημο, γιατί με το Προεδρικό Διάταγμα 447/17.6.76 (Φ.Ε.Κ. 168/3.7.76 τεύχος Α'), έχει καθιερωθεί η 20η Ιουλίου, γιορτή του Προφήτη Ηλία και ως εθνική τοπική γιορτή για τη μνήμη της Γυναίκας της Πίνδου, των Αξιωματικών Κων/τίνου Δαβάκη και Αλεξάνδρου Διάκου και όλων των ηρώων του 1940, για την κοινότητα μας. Κι έτσι κάθε χρόνο την ημέρα αυτή συγκεντρώνονται εδώ πάνω, εκτός των επισήμων και χιλιάδες κόσμος απ' όλη την Ελλάδα για να τιμήσουν τη μνήμη όλων των ηρώων του 40 και να προσκυνήσουν ευλαβικά τ' Άγια κι Ευλογημένα Χώματα μας, που πότισαν με τ' άλικο αίμα τους.

Εδώ πάνω, στο ύψωμα αυτό στέριωσε η Παγκόσμια Λευτεριά. Γίνεται γενικός σημαιοστολισμός και φωταγώγηση. Το 1976 στήθηκε πέτρινο καλλιτεχνικό μνημείο και το '80 οι προτομές των: Κ. Δαβάκη και Αλ. Διάκου.

Τώρα όμως η μετάβαση γίνεται όχι με άλογα (πλην ελαχίστων για χόμπυ), αλλά με κούρσες και λεωφορεία, οι δε επίσημοι με ελικόπτερα. Βουίζει όλη η περιοχή απ' τα σύγχρονα συγκοινωνιακά μέσα. Εκκλησιάζονται και μετά την απόλυση, γίνεται προ του μνημείου έπαρση της σημαίας, δοξολογία, επιμνημόσυνη δέηση, καταθέσεις στεφανιών, ομιλία σχετική και αναπαράσταση πορείας της μαχόμενης γυναίκας της Πίνδου.

Επιστρέφουν στην κεντρική πλατεία του χωριού, όπου ακολουθούν δεξίωση, φαγοπότι, Εθνικοί και τοπικοί χοροί, από το τοπικό χορευτικό συγκρότημα του Συλλόγου Φουρκιωτών Ιωαννίνων, των επισήμων και των κατοίκων με τη συνοδεία λαϊκών οργάνων. Τ' απόγευμα γίνονται επισκέψεις στους γιορτάζοντες. Οι κτηνοτρόφοι μας αρβανιτόβλαχοι στην έντεχνη ποιητική τους γλώσσα λένε το εξής για τους Λίηδες (Ηλίηδες).